Saç ya da vücut kıllarını yolma isteğini durdurmakta zorlanıyor, bunu saklamak için çaba harcıyor ve sonrasında utanç yaşıyor olabilirsiniz. Trikotilomani, gerginlik ve duygularla ilişkili, kontrol etmesi güç bir dürtüdür; irade zayıflığı ya da 'kötü bir alışkanlık' değildir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerle, sizi yargılamadan, bu dürtünün ne zaman ve neden ortaya çıktığını anlamanıza ve onunla nasıl baş edebileceğinize odaklanıyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Trikotilomanide davranış çoğu zaman gerginlik, can sıkıntısı ya da otomatik hâle gelmiş alışkanlıkla başlar; sonrasında utanç ve gizleme ise döngüyü sürdürür. Önce dürtünün ne zaman ve hangi duygularla ortaya çıktığını fark etmeye, ardından eller için alternatif tepkiler ve kendinize yönelik şefkatli bir tutum geliştirmeye odaklanırız.
Tetikleyicileri Haritalamak
Dürtünün hangi anlarda ve hangi duygularla arttığını birlikte, yargılamadan gözlemleriz.
Utancı Hafifletmek
Davranışı gizleme çabasının yarattığı yükü ve kendinize yönelttiğiniz sert eleştirileri birlikte ele alırız.
Elleri Meşgul Etmek
Dürtü geldiğinde uygulayabileceğiniz küçük, size uyan alternatif tepkileri seans içinde birlikte deneriz.
Trikotilomani (saç yolma bozukluğu); saç ya da vücut kıllarını yolma dürtüsünü kontrol etmekte zorlanmayla seyreden, vücuda yönelik tekrarlayıcı bir davranış sorunudur. Bu sayfa tanı koymaz; davranışın biçimi ya da yöntemi hakkında ayrıntı vermez. Cilt ve saç sağlığı için dermatolog, tanı ve ilaç için psikiyatri uzmanı değerlendirmesi gerekir.
Trikotilomani, çoğu zaman gerginlik, can sıkıntısı ya da otomatik hâle gelmiş bir alışkanlıkla başlar; davranış sırasında ya da sonrasında kısa süreli bir rahatlama olabilir. Ardından gelen utanç ve gizleme çabası ise döngüyü sürdürür. Birçok kişi bunu yıllarca saklar ve yardım istemekte zorlanır. Obsesif kompulsif bozukluk ile ilişkili görülebildiği için obsesif kompulsif bozukluk sayfamıza, genel kaygı için anksiyete sayfamıza bakabilirsiniz. Bu davranış karakter zayıflığı değildir ve yardımla ele alınabilir.
Dürtü çoğu zaman tek bir nedenle değil, üst üste biriken duygularla yükselir. Kavanoz dolarken rahatlama arayışı da artabilir:
Katmanlar genel bir örnektir; her kişinin kavanozu farklı dolar. Genel stres için stres yönetimi, yoğun duygular için duygu düzenleme sorunları sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Dürtü gün boyunca farklı durumlarda ortaya çıkabilir. Bu anları fark etmek, terapinin ilk adımlarından biridir:
Bu anlar yalnızca genel örneklerdir; seansta sizin kendi tetikleyicilerinizi birlikte haritalarız.
Dürtü geldiğinde ellere başka bir görev vermek, otomatik davranışı kırmanın pratik bir yoludur. Örnek seçenekler şunlardır:
Menü genel bir örnektir; hangi seçeneğin size uyduğunu seansta birlikte deneriz ve tek başına yeterli olmayabilir.
Davranışın ardından gelen utanç, genellikle dürtünün kendisinden daha ağır bir yük olur. Kendinize şefkatli bir dille yazılmış kısa bir not, bu döngüyü yumuşatmaya yardımcı olabilir:
Metin yalnızca bir örnektir; seansta kendi cümlelerinizi birlikte buluruz. Utanç duygusu için suçluluk ve utanç ve beden algısı bozukluğu sayfalarımıza da bakabilirsiniz.
Önce davranışın ne zaman, hangi duygularla ve hangi durumlarda ortaya çıktığını yargılamadan birlikte haritalarız. Ardından dürtü anını fark etmeyi, ellere alternatif tepkiler vermeyi, gerginlikle baş etmeyi ve utancı hafifletmeyi çalışırız. Cilt, saç ya da yara sağlığıyla ilgili durumlarda önce bir dermatoloğa başvurmanız önemlidir. Kesin sonuç sözü verilemez; amaç, dürtüyle ilişkinizi değiştirmenize eşlik etmektir.
Umutsuzluk hissediyor, kendinize zarar verme düşünceleriniz oluyorsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acile gidin. Davranış nedeniyle cilt yaralanması, enfeksiyon ya da kalıcı hasar fark ediyorsanız bir hekime başvurun. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve ilaç değerlendirmesi psikiyatri uzmanına aittir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Düşünceleri, duyguları ve davranışları birlikte ele alan şu yöntemlerden yararlanıyoruz:
Dürtüyü tetikleyen durumları ve düşünceleri fark edip alternatif davranışlar geliştirmek için.
Hizmeti incele →Dürtü ve rahatsızlık varken bile değerlerinize uygun adımlar atabilmek için.
Hizmeti incele →Dürtü anını fark edip hemen tepki vermeden gözlemlemeyi öğrenmek için.
Hizmeti incele →Davranışın altındaki gerginlik, utanç ve öz değer konularını düzenli bir çerçevede incelemek için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı sizin için tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak ilk adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Bu sayfa yetişkinler için hazırlanmıştır.
Davranışınıza ve duygularınıza dair anlattıklarınız gizlilik çerçevesinde kalır; vücudunuzu göstermek ya da fotoğraf paylaşmak zorunda değilsiniz. Seans içeriği, onayınız olmadan kimseyle paylaşılmaz. Verilerinizin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde, Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir psikolog olarak çalışıyorum. Bu davranışı yıllarca saklamış olabileceğinizi bilen ve sizi yargılamayan bir Ankara Psikolog arıyorsanız yanınızdayım. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
Trikotilomani ile sık birlikte ele alınan konular:
Kısa bir mesaj yeterli; davranışın ayrıntısını paylaşmanız gerekmez.
Trikotilomaninin ne olduğunu, utançla nasıl baş edilebileceğini ve psikolojik desteğin neleri kapsadığını yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.