Aynaya baktığınızda ya da kendinizi düşündüğünüzde bedeninizin bir ayrıntısına takılıp kaldığınızı, başkalarının sizi nasıl gördüğünü sürekli düşündüğünüzü fark ediyor olabilirsiniz. Bu durum, yalnızca özgüven eksikliği ya da dış görünüşe fazla önem vermek değil; sıkıntı yaratan ve hayatı daraltan bir düşünce örüntüsü olabilir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerle, yargılanmadan ve alay edilmeden yanınızdayız.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Beden algısı sorunlarında dikkat çoğu zaman bütünün yerine tek bir ayrıntıya kilitlenir ve bu ayrıntı gerçekte olduğundan çok daha büyük hissedilir. Önce bu dikkat daralmasını ve onu besleyen kontrol alışkanlıklarını anlamaya, ardından düşüncelerle aranıza mesafe koyup bedeninize ve hayatınıza daha geniş bir yerden bakmaya çalışırız.
Odağı Genişletmek
Dikkatinizin hangi ayrıntıya kilitlendiğini ve bunun hayatınızı nasıl daralttığını birlikte fark ederiz.
Kontrol Alışkanlıklarını Azaltmak
Sürekli bakma, güvence arama ya da gizleme gibi geçici rahatlatan alışkanlıkları kademeli ve güvenli biçimde ele alırız.
Kendinize Nazik Bakmak
Bedeninize ilişkin sert yargıları yumuşatır, kendinize daha anlayışlı bir bakış geliştirmenize destek oluruz.
Beden algısı bozukluğu (beden dismorfik bozukluk); bedenin bir ya da birkaç ayrıntısına aşırı ve sürekli takılmayla seyreden, sıkıntı yaratan ve günlük yaşamı kısıtlayan bir durumdur. Resmî bir tanı koymak psikiyatri uzmanının işidir; bu sayfa tanı koymaz ve bir görünüm değerlendirmesi içermez.
Çoğumuz zaman zaman görünüşümüzden memnun olmayabiliriz; bu doğaldır. Beden algısı bozukluğunda ise bu memnuniyetsizlik çok yoğundur, saatlerce zihni meşgul eder ve kişi bunu başkalarına açıklayamasa da derinden hisseder. Sürekli kontrol etme, kamufle etme, sürekli güvence arama ya da bazı ortamlardan kaçınma sık görülen davranışlardır. Dışarıdan bakan kişi çoğu zaman söz konusu ayrıntıyı hiç fark etmez; ancak bu, yaşanan sıkıntıyı küçültmez, ciddiye alınmalıdır. Bu durum bir yeme bozukluğuyla aynı şey değildir; yemeyle ilgili boyut için yeme bozukluğu sayfamıza bakabilirsiniz.
Beden algısı sorunlarında dikkat adeta bir büyüteç gibi çalışır. Aşağıdaki çizim bunu kavramsal olarak gösteriyor:
Çizim kavramsaldır ve gerçek bir görünümü temsil etmez; amaç dikkatin nasıl daraldığını göstermektir.
Bu düşünceler yalnızca rahatsız etmez; zamanla günün büyük bir kısmını kaplar. Aşağıdaki kurgusal dilim, bu payın nasıl dağılabileceğini gösteriyor:
Oranlar kurgusal bir örnektir; gerçek dağılım kişiden kişiye değişir. Terapide hedef, üçüncü dilimin payını büyütmektir.
Kabul ve Kararlılık Terapisi'nin sık kullandığı bir beceri, düşünceyi gerçek gibi yaşamak yerine bir düşünce olarak gözlemlemektir. Üç adımda aynı cümle:
Amaç düşünceyi yok etmek ya da yanlış olduğuna kendinizi ikna etmek değil; onunla arada bir mesafe kurmaktır.
Bazı kişiler bedenleriyle ilgili sıkıntıyı gidermek için estetik ya da tıbbi işlemleri düşünür. Bu karar kişiye aittir ve hekimle konuşulması gerekir; ben psikolog olarak bu konuda yönlendirme yapmam. Yine de karardan önce şu sorular üzerinde düşünmek faydalı olabilir:
Sorular genel düşünme amaçlıdır; bir işlemi önermek ya da önermemek için kullanılmaz.
Önce sıkıntınızı ve bunun hayatınızdaki izlerini yargılamadan dinleriz. Ardından dikkat daralmasını, sürekli kontrol etme ve güvence arama alışkanlıklarını ve kaçınmaları kademeli biçimde ele alırız. Düşüncelerle aranıza mesafe koyma ve kendinize daha nazik bakma becerileri üzerinde çalışırız. Bunlar özellikle obsesif kompulsif bozukluk ile benzerlik gösterebilen davranış kalıplarıdır; ayrımı bir uzmanın değerlendirmesi belirler. Kesin sonuç sözü verilemez; amaç, bedeninizle ve hayatınızla daha geniş ve esnek bir ilişki kurmanıza eşlik etmektir.
Bu tür düşünceler bazen yoğun umutsuzluğa ve kendine zarar verme düşüncelerine yol açabilir. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acile gidin. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve ilaç değerlendirmesi psikiyatri uzmanının işidir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Düşünceleri, duyguları ve davranışları birlikte ele alan şu yöntemlerden yararlanıyoruz:
Bedene dair sert yargıları, kontrol alışkanlıklarını ve kaçınmaları ele almak için.
Hizmeti incele →Rahatsız edici düşünceler varken bile değerlerinize uygun yaşamak için.
Hizmeti incele →Düşüncelerin içine çekilmeden onları gözlemlemeyi öğrenmek için.
Hizmeti incele →Beden algısının kökenini ve ilişkilerinize yansımasını düzenli bir çerçevede incelemek için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı size tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak ilk adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Düşünceleriniz daha çok sosyal ortamlardaki değerlendirilme korkusuyla ilgiliyse sosyal fobi sayfamıza da bakabilirsiniz.
Bedeninize dair anlattıklarınız gizlilik çerçevesinde kalır; utandığınız ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz. Seanslarda fotoğraf ya da ayrıntılı beden tarifi istemeyiz. Seans içeriği, onayınız olmadan kimseyle paylaşılmaz. Verilerinizin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde, Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir psikolog olarak çalışıyorum. Görünüşünüze dair hissettiklerinizi küçümsemeyen, hakkında yorum yapmayan bir Ankara Psikolog olarak sizi dinlerim; gerektiğinde psikiyatri uzmanına ya da hekime yönlendirme yaparım. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
Beden algısı sorunlarıyla sık birlikte ele alınan konular:
Kısa bir mesaj yeterli; hissettiklerinizi anlatmaya hazır olduğunuz kadarıyla başlayabilirsiniz.
Beden algısı bozukluğunun ne olduğunu, normal beden memnuniyetsizliğinden ve yeme bozukluklarından farkını ve terapide neleri çalıştığımızı yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.