Bilet almadan haftalar önce başlayan kaygı, kalkışta sıkışan göğüs, türbülansta kaskatı kesilen beden... Uçak korkusu seyahatlerinizi, işinizi ve hatıralarınızı sınırlıyorsa Ankara'da yüz yüze ya da online yürüttüğüm bilişsel davranışçı terapiyle uçuşu yeniden yönetilebilir bir deneyime çevirebiliriz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Uçuş korkusu çoğu zaman uçağın kendisinden çok, kontrolün başkasında olması, kaçamama hissi ve bedensel belirtilerin yanlış yorumlanmasıyla büyür. Terapide bu zinciri çözer, uçuşa özgü bilgi ve becerilerle yolculuğa adım adım yaklaşırsınız.
Bilgi ve Beceriyle Başlayan Terapi
Önce korkunun nasıl çalıştığını ve havacılık hakkında doğru bilgiyi, sonra nefes ve dikkat becerilerini çalışır, ardından kademeli maruz bırakmaya geçeriz.
Seans Kliniğimizde ya da Ekran Başında
Hazırlık seanslarını Çankaya'daki kliniğimizde yapabilir, şehir dışındaysanız ya da uçuş tarihiniz yakınsa aynı programı online izleyebilirsiniz.
Uçuş Tarihine Göre Plan
Yaklaşan bir yolculuğunuz varsa seansları ona göre sıklaştırır, yoksa adımları sizin hızınızda ilerletiriz.
Uçak korkusu (aviyofobi), uçağa binmek ya da uçuş düşüncesi karşısında orantısız korku duymak, uçuştan kaçınmak ya da büyük sıkıntıyla katlanmaktır. Özgül fobiler arasında yer alır ve maruz bırakmaya dayalı bilişsel davranışçı terapiyle çalışılabilir.
Uçuş öncesi tedirginlik çok yaygındır. Uçak korkusunda ise bu tedirginlik uçuşa haftalar kala başlar, bilet almayı engeller ya da kişiyi son anda vazgeçirir. Kimisinin korkusu düşme ve kaza düşüncesine, kimisinin kapalı kalma hissine, kimisinin yükseklik ya da kontrol kaybına, kimisinin ise havada panik atak geçirme ihtimaline dayanır. Çoğu zaman bu korkuların birkaçı birlikte bulunur. İyi haber, uçak korkusunun psikoterapiyle iyi yanıt veren bir sorun olmasıdır.
Uçak korkusu yalnızca havada yaşanmaz; karar anından inişe kadar birçok durağa yayılır. Her durağın kendi düşünceleri ve bedensel belirtileri vardır:
Şematik bir çizimdir; her kişinin en çok zorlandığı durak farklıdır ve terapide birlikte belirlenir.
Uçak korkusunu sürdüren şeyler düşünce, beden ve davranış düzeyinde görülür. Aşağıda sık duyduğumuz örnekler yer alıyor:
Uçuşta duyulan bazı sesler ve hareketler korku tarafından "tehlike işareti" olarak yorumlanır. Oysa çoğu, uçuşun normal işleyişine aittir. Uçuş bilgisi korkuyu tek başına bitirmez ama terapide yanlış yorumları düzeltmeye yardımcı olur:
Terapide öğrendiğiniz becerilerin bir kısmını uçuş sırasında doğrudan kullanabilirsiniz. Aşağıdaki kart, örnek bir uçuş günü planını özetler; sizin için kişiselleştirilir:
Burundan 4 sayarak al, ağızdan 6 sayarak ver. Beklerken bir iki dakika tekrarla.
Bir noktaya bak, ayaklarını yere bas ve her nefeste "bu bir uçuş sesi" de.
Omuzları ve çeneyi bırak; sarsıntıyı "havanın tümseği" olarak adlandır, kemeri kontrol et.
Yutkun ya da esne; sesleri önceden bildiğin için şaşırma.
Teknikler genel örneklerdir; seanslarda size uygun olanlar birlikte seçilir ve uçuştan önce prova edilir.
Uçak korkusu terapisi planlı ve kademelidir. Yaklaşan bir uçuşunuz varsa program buna göre sıkıştırılır:
Korkunuzun hangi aşamada yoğunlaştığını, yakın bir uçuş olup olmadığını ve panik atak öyküsünü birlikte netleştiririz.
Uçuşun işleyişi hakkında doğru bilgi edinir, nefes ve dikkat becerilerini çalışırız.
"Düşeceğiz" gibi felaket düşüncelerini kanıtlarla birlikte gözden geçiririz.
Uçuş videoları ve sesleri, hayal yoluyla uçuş canlandırma ve havalimanı ziyareti gibi adımlarla ilerlenir; her adım sizin onayınızla belirlenir.
Planlanan bir uçuşta destek alınır; ardından tekrar uçmayı sürdürebilmeniz için nüks önleme çalışılır.
Uçuşu atlatmak için alkol ya da kendi kendine ilaç kullanmak kısa vadede rahatlatsa da korkuyu öğrenme sürecini bozar ve riskli olabilir. Uçuş için ilaç kullanıp kullanmamak hekimin kararıdır; bir psikolog olarak ilaç önermem, gerekirse sizi yönlendiririm. Kalp, solunum ya da başka tıbbi bir sorununuz varsa uçuş öncesi hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.
Çalışmanın merkezinde bilişsel davranışçı terapi yer alır; korkunun geçmişte yaşanmış bir olaya dayandığı durumlarda EMDR ile destekleyebilirim. İlk adımda tabloyu netleştirmek isterseniz psikolojik değerlendirme ile başlamak mümkün:
Uçak korkusunda temel yaklaşımdır: felaket düşüncelerini sınar, uçuşa özgü becerileri öğretir ve kademeli maruz bırakma uygular.
Hizmeti incele →Korkunun kökeninde yaşanmış bir uçuş olayı ya da travmatik bir deneyim varsa, o anıyı işlemeye destek olabilir.
Hizmeti incele →Bedensel duyumları yargılamadan gözlemlemeyi ve havada dikkati şimdiki ana getirmeyi öğretir.
Hizmeti incele →Uçuşa kısa süre varsa ya da şehir dışındaysanız seanslara ekran üzerinden de katılabilirsiniz.
Hizmeti incele →Uçak korkusu hayatınızı daraltmaya başladıysa, yani seyahat, iş ya da aile planlarınız bu yüzden şekilleniyorsa destek almak için güçlü bir neden var demektir. Sık duyduğumuz örneklerden bazıları şunlar:
Görüşmeler çoğunlukla bir saate yakın sürer ve düzenli aralıklarla yapılır; uçuş tarihiniz yakınsa daha sık görüşebiliriz. Korku havada panik ataklarla birlikte seyrediyorsa panik atak, başka nesne ve durumlara da yayılmışsa fobi sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Uçuş korkunuzu ve yaşadığınız belirtileri anlatırken kimseden çekinmenize gerek yok; seansta konuşulanlar mesleki gizlilik kapsamında kalır ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Verilerinizin nasıl korunduğunu KVKK Aydınlatma Metni sayfasından okuyabilirsiniz.
Uçak korkusuyla baş etmek için bir Ankara Psikolog seçerken kimden, nasıl bir eğitimle destek aldığınızı bilmek önemlidir. Psikoloji lisansımı Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde, klinik psikoloji uzmanlığımı ise İstanbul Kent Üniversitesi'nde tamamladım. 9 yıllık klinik çalışmamda kaygı ve fobi başlıklarıyla başvuran yetişkinlere eşlik ettim. Kliniğimiz, Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı bir Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi olarak Çankaya'da hizmet veriyor. Ankara dışındaysanız ya da uçuşunuz yakınsa seansları online yürütmek de mümkün.
Uçuş korkusunun yanında kaygı, panik ya da travma da gündeminizdeyse şu sayfalar da işinize yarayabilir:
Tarihinizi ve korkunuzu kısaca yazın, size uygun görüşme zamanını birlikte planlayalım.
Terapiye, bilete ya da uçuşa hazırlanırken en çok merak edilenleri bir araya getirdik. Burada bulamadığınız bir soru varsa WhatsApp'tan yazmanız yeterli.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.