İşler eksiksiz olmadığında rahat edemiyor, kontrolü bırakınca huzursuzlaşıyor, dinlenmeyi bile bir verimsizlik gibi yaşıyorsanız, sizi ayakta tutan düzen zamanla yük hâline gelmiş olabilir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerde, esnekliği artırmanıza ve kendinize biraz yer açmanıza eşlik ediyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Düzen ve titizlik çoğu zaman bir değerdir; yorucu olan, kuralların sahibini esir alması. Seanslarda bu kuralların nereden geldiğini anlar, sonra küçük esneklik deneyleriyle işte de ilişkilerde de daha fazla keyif almanın yollarını birlikte ararız.
Kuralların Kaynağını Anlama
Hangi kuralın size hizmet ettiğini, hangisinin sizi yorduğunu birlikte ayırıyoruz.
Takviminize Uyan Seans Düzeni
Yoğun çalışma temponuza göre seansları yüz yüze ya da çevrim içi planlayabilirsiniz.
Kusursuz Olma Baskısı Yok
Seansta bile "doğru anlatma" kaygısına gerek yok; dağınık, yarım cümlelerle de başlayabilirsiniz.
Obsesif kompulsif kişilik örüntüsü; düzen, mükemmeliyet, kontrol ve kurallara aşırı odaklanma, esnekliğin ve duygusal yakınlığın bundan zarar görmesiyle tanımlanır. Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ile karıştırılsa da bu iki tablo farklıdır. Tanı yalnızca kapsamlı bir klinik değerlendirmeyle konur; bu sayfa tanı koymaz.
Bu örüntüyle yaşayan kişi çoğu zaman güvenilir, çalışkan ve titizdir; bunlar gerçek güçlerdir. Zorluk, kuralların kişinin kendisini esir almaya başlamasıdır: işi devredememe, dinlenememe, hata yapma korkusu ve yakınlarının "çok katısın" demesi. Kişi çoğunlukla kendi tutumunu doğru ve mantıklı bulur; rahatsızlık genellikle yorgunluk, tükenmişlik ya da ilişki sorunları yoluyla fark edilir.
Adları benzer olsa da bu iki tablo birbirinden farklıdır. Aşağıdaki karşılaştırma ayrımı sade biçimde gösteriyor. Takıntı ve kompulsiyon belirtilerini merak ediyorsanız OKB sayfamıza ve OKB testimize bakabilirsiniz:
Bu örüntünün gündelik hayattaki en tanıdık hâli, bütün düzene değil tek bir kusura odaklanmaktır. Aşağıdaki çizim bunu gösteriyor:
Yoğun bir örüntü döneminde zamanın büyük bölümü iş ve kontrole ayrılır; ilişki ve dinlenmeye çok az yer kalır. Aşağıdaki kurgusal örnek, yüzdelerle bir haftanın dağılımını karşılaştırıyor. Gerçek ortalamaları değil, fikir vermeyi amaçlar:
Bu örüntüde çoğu zaman kişinin kendine yazdığı ama kimseye göstermediği kurallar vardır. Sık görülen beş tanesi şunlar:
Bu örüntü yalnızca işte değil, hayatın farklı alanlarında kendini gösterir. Aşağıdaki başlıklara tıklayarak her alanı okuyabilirsiniz:
Terapide korkulan sonuç, küçük deneylerle gerçekle karşılaştırılır. Aşağıdakiler genel örneklerdir; kişiye özel deneyler seansta birlikte belirlenir:
Terapiyle birlikte günlük yaşamda denenebilecek küçük adımlar, esnekliği artırmaya yardımcı olur. Bunlar genel örneklerdir:
Önemsiz işlerde yüzde seksen düzeyi kabul etmeyi dene; kalan yirmiyi bırakmak esneklik kasını çalıştırır.
Dinlenmeyi ödül değil, planın bir parçası olarak takvime yaz; "yapılacaklar" listesine eşit değerde koy.
Bir işi devrettikten sonra yöntemi düzeltmek yerine yalnızca sonucu bekle.
Bir kural seni yorduğunda "Bu kural kime hizmet ediyor?" diye yaz; cevap çoğu zaman şaşırtıcıdır.
Teknikler genel çerçevedir; seansta kişiye uyarlanır.
Bu örüntüyle gelen kişilerin iç sesi çoğu zaman bir iç denetçi gibi konuşur. Seanslarda duyduğumuz bazı cümleler ve başka bir bakış açısı:
Tükenmişlik, umutsuzluk ya da yaşamınıza son verme düşünceniz varsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve gerekirse ilaç değerlendirmesi psikiyatri uzmanının işidir. Bir psikolog olarak ilaç önermem, gerektiğinde sizi psikiyatri uzmanına yönlendirebilirim.
Çalışma; katı kuralların kaynağını anlama, düşünceleri sınama ve davranış deneyleriyle esnekliği artırma üzerine kuruludur. Tabloyu netleştirmek isterseniz psikolojik değerlendirme da yapılabilir:
"Hata yaparsam her şey çöker" gibi düşünceleri sınamak ve davranış deneyleriyle esnekliği artırmak için temel yaklaşım.
Hizmeti incele →Mükemmellik kuralları yerine değerlerinize göre hareket etmeyi, rahatsızlığa rağmen esnek davranmayı öğretir.
Hizmeti incele →Çocuklukta öğrenilmiş katı standart ve eleştirel iç sesi fark edip daha şefkatli bir iç yapı kurmak için.
Hizmeti incele →Zihnin "yap, kontrol et" baskısını yargılamadan gözlemeyi ve anda kalmayı geliştirmek için.
Hizmeti incele →Aşağıdaki cümlelerden birkaçı size tanıdık geliyorsa, düzeninizden vazgeçmeden daha rahat yaşamak mümkün olabilir:
Görüşmeler yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Yorgunluk ön plandaysa tükenmişlik, sürekli gerginlik varsa stres yönetimi sayfamıza da bakabilirsiniz.
İş yeriniz, ailenizle ilişkiniz ve gündelik düzeniniz hakkında anlattıklarınız yalnızca seansta kalır. Kayıtların nasıl saklandığını ve kimlerle paylaşılabileceğini merak etmeniz doğaldır; bunları ilk görüşmede açıkça konuşuruz. Ayrıntılar için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Düzen ve doğruluk kaygısıyla gelen biri, terapide de "doğru terapisti" bulma baskısı yaşayabilir; bu yüzden ilk görüşmeyi bir sınav değil, tanışma olarak kurguluyoruz. Çankaya'daki kliniğimiz Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı bir Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi. Psikoloji eğitimimi Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde, klinik psikoloji yüksek lisansımı İstanbul Kent Üniversitesi'nde aldım ve 9 yıldır yetişkinlerle çalışıyorum. Randevu için bir Ankara Psikolog ararken yüz yüze ya da çevrim içi seçeneklerden size uygun olanı seçebilirsiniz.
Bu örüntü çoğu zaman OKB, tükenmişlik, stres ve ilişki konularıyla birlikte düşünülür:
Birkaç kelimeyle yazmanız yeterli; ilk görüşme zamanını sizin takviminize göre birlikte planlayalım.
OKB ile farkı, tanı ve terapi sürecine dair en çok sorulanları yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.