Sabah işe ya da okula giderken içinizde bir ağırlık varsa, dinlenince bile toparlanamıyor ve yaptığınız işe karşı soğuyorsanız, bunu tembellik değil tükenmişlik olarak ele almak gerekebilir. Ankara'da yüz yüze ya da online seanslarla, yükünüzü ve sınırlarınızı birlikte yeniden düzenlemenize eşlik ediyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Tükenmişlikte sorun çoğu zaman yeterli çaba göstermemek değil, yıllarca fazla çaba göstermektir. Seanslarda iş ve yaşam yükünüzü, kendinize koyduğunuz ölçüleri, sınır koyma ve dinlenme becerilerinizi birlikte gözden geçirip sürdürülebilir bir düzen kuruyoruz.
Sınırları Yeniden Kurma Çalışması
İş, ilişki ve bakım sorumluluklarının sizdeki ağırlığını birlikte tartıp neyin bırakılabileceğine bakıyoruz.
Yoğun Programa Uyum
Mesai sonrası ya da öğle arası gibi dar zamanlarda online seans da seçebilirsiniz; ulaşım yükü eklemeden destek alın.
Tempoyu Siz Belirlersiniz
Seans da bir yük olmamalı; gündeminizi siz belirler, hedefleri küçük ve ulaşılabilir tutarız.
Tükenmişlik sendromu, uzun süreli ve yönetilemeyen iş ya da bakım stresine bağlı olarak gelişen; duygusal tükenme, işe karşı mesafelenme ve başarı hissinde azalma ile giden bir tablodur. Tıbbi bir hastalık olarak değil, çoğunlukla iş bağlamıyla ilişkili bir olgu olarak tanımlanır.
Tükenmişlik, bir haftalık yoğunluğun ardından gelen yorgunluk değildir. Uzun süre fazla yük taşımanın, yeterince dinlenememenin ve çabanın karşılığını alamamanın birikmesiyle gelişir. Kişi çoğu zaman yıllarca "dayanırım" der, sonra bir sabah kalkamaz hale gelir. İş yaşamıyla sınırlı olmayıp bakım veren aile bireylerinde, öğrencilerde ve evde yoğun sorumluluk taşıyanlarda da görülür.
Tükenmişlik genellikle bir anda ortaya çıkmaz; basamak basamak ilerler. Aşağıdaki şema, sık görülen bir gidişi sadeleştirerek gösteriyor. Herkesin yolu aynı sırayla ilerlemeyebilir:
Tükenmişlik literatüründe sık anılan üç boyut vardır. Kimi kişide biri, kimi kişide hepsi birlikte öne çıkar:
Bitkinlik, güç kalmaması ve sabah kalkmakta zorlanma. Dinlenme tatili bile yetmeyebilir.
İşe, çalışma arkadaşlarına ya da yardım ettiğiniz kişilere karşı soğuma, alaycılık ve mesafe.
"Ne yapsam yetmiyor" duygusu, verimde düşüş ve kendini yetersiz görme.
Her yorgunluk tükenmişlik değildir. Aradaki farkı anlamaya yardımcı olacak bir karşılaştırma (tanı koymak için kullanılamaz). Belirtiler uzun süre çökkünlük, umutsuzluk ve zevk kaybıyla birlikteyse depresyon da düşünülmelidir:
Yaşadığınız stres düzeyini birkaç dakikada gözden geçirin. Sonuç tanı yerine geçmez; bir uzmanla konuşmak için başlangıç noktasıdır.
Küçük alışkanlıklar, tükenmişliğin ya beslenmesine ya da toparlanmasına katkı sağlar. Aşağıda sık gördüğümüz örnekler yer alıyor:
Tükenmişlikte terapi, önce yükü hafifletmeye, sonra dayanıklılığı yeniden inşa etmeye odaklanır. Aşağıdaki adımlar örnektir; sizin için kişisel koşullarınıza göre uyarlanır:
İş, ev, bakım ve ilişki sorumluluklarınızı yazar, her birinin size enerji mi yoksa yük mü getirdiğine bakarız.
Önce bedeni toparlayacak minimum rutini kurarız; daha fazlasını beklemeden.
Hayır deme, görev paylaşma ve beklenti yönetme becerilerini seans içinde prova ederiz.
"Mükemmel olmalıyım", "herkes bana bağımlı" gibi katı iç kuralları esnetiriz.
İşe, ilişkilere ve kendinize dair önemli olan şeyleri yeniden netleştiririz.
Tükenmişlikle birlikte baş ağrısı, çarpıntı, uyku bozukluğu gibi bedensel belirtiler görülüyorsa önce bir hekime başvurmanız yararlıdır; psikolog olarak tıbbi tanı koymam ve ilaç önermem. Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceniz varsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Terapide düşünce kalıpları, değerler ve beden farkındalığı birlikte ele alınır. Başlangıçta tabloyu netleştirmek isterseniz psikolojik değerlendirme hizmetinden de yararlanabilirsiniz:
Mükemmeliyetçi düşünceleri, aşırı sorumluluk ve ertelemeyi ele almak; sınır koyma ve zaman yönetimi becerileri için.
Hizmeti incele →Yorgunluk ve suçluluk duygusuyla savaşmak yerine, değerleriniz doğrultusunda küçük adımlar atmanıza yardım eder.
Hizmeti incele →Beden sinyallerini ve zihinsel yükü erken fark etmek ve dinlenmeyi bilinçli bir beceriye dönüştürmek için.
Hizmeti incele →Yoğun iş programında, mesai sonrası ya da öğle aralarında seansı kısıtlı zamana sığdırmanızı kolaylaştırır.
Hizmeti incele →Aşağıdaki cümlelerden birkaçı sizi tarif ediyorsa, "biraz dinlenince geçer" demeden bir uzmanla konuşmak iyi bir adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve genellikle haftalık yürür; yoğun dönemlerde sıklık birlikte ayarlanır. Stresle ilişkisi için stres yönetimi sayfamıza da bakabilirsiniz.
İş yeri, sorumluluklarınız ve yaşadığınız zorluklar hakkında anlattıklarınız mesleki gizlilik kapsamındadır. İşvereninize ya da yakınlarınıza bilgi aktarılmaz; yasal zorunluluklar dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Ayrıntılar KVKK Aydınlatma Metni sayfasındadır.
Yoğun tempoda çalışan ya da bakım yükü taşıyan biri için doğru bir Ankara Psikolog seçmek, toparlanmanın ilk adımı olabilir. Psikoloji lisansımı Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde, klinik psikoloji yüksek lisansımı İstanbul Kent Üniversitesi'nde tamamladım ve 9 yıldır klinik çalışma yürütüyorum. Kliniğimiz, Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı bir Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi olarak Çankaya'da hizmet veriyor. Mesai sonrası ya da şehir dışındaysanız online seans da yapabiliyoruz.
Tükenmişlik çoğu zaman stres, uyku ve öfke gibi başlıklarla iç içe geçer:
Yükünüzü kısaca yazın; size uygun bir görüşme zamanı ve ilk adım için birlikte plan yapalım.
Tükenmişlikle ilgili en sık sorulanları topladık. Burada olmayan bir sorunuz varsa WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.