Evde sürekli tartışmalar, kapanan kapılar, okuldan gelen şikâyetler ya da size artık hiçbir şey anlatmayan bir ergen… Ergenlik çoğu aile için zor bir dönemdir ve ergenin davranışı çoğu zaman söyleyemediği bir duygunun dilidir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerle, ergenle ve ebeveynle, suçlamadan davranışın ardındaki ihtiyacı anlamaya ve bağı yeniden kurmaya odaklanıyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Ergenlerde davranış sorunu çoğu zaman 'kötü karakter' değil; kimlik arayışı, özerklik ihtiyacı, duygusal yoğunluk ve söylenemeyen bir sıkıntının dışa vurumudur. Önce ergenin ve ailenin yaşadığı zorluğu birlikte anlamaya, ardından duygu düzenleme, iletişim ve sınır koyma becerilerini güçlendirmeye odaklanırız.
Ergeni Dinlemek
Ergenin dünyasını yargılamadan, kendi sözleriyle anlatabileceği güvenli bir ortam kurarız.
Ebeveynle Ortak Zemin Kurmak
Ebeveynle ayrı görüşmeler yaparak evdeki kuralları, sınırları ve iletişimi birlikte yeniden düşünürüz.
Duyguları Yönetmeyi Öğrenmek
Öfke, kaygı ya da reddedilme gibi yoğun duygularla baş etmeyi seans içinde birlikte deneriz.
Ergenlerde davranış sorunları; öfke patlamaları, kurallara uymama, ailesiyle sürekli çatışma, okuldan ya da evden kaçma, içe kapanma ya da riskli davranışlar gibi ergenin ve çevresinin zorlandığı davranış örüntülerini kapsar. Bu sayfa tanı koymaz; ergeni yargılayan ya da etiketleyen bir dil kullanmaz. Hukuki, adli ya da okul disiplin süreçleri konusunda yönlendirme yapmam.
Ergenlik; kimlik arayışı, bağımsızlaşma isteği ve yoğun duygusal değişimlerle dolu bir geçiş dönemidir. Bu nedenle itiraz etmek, ebeveynden uzaklaşmak ya da duygusal dalgalanmalar bir ölçüde beklenir. Ancak davranışlar uzun süredir devam ediyor, ergenin ya da ailenin yaşamını belirgin biçimde bozuyor ya da kendine ve çevresine zarar riski taşıyorsa destek almak yerinde olur. Davranışın ardında çoğu zaman kaygı, depresif belirtiler ya da söylenemeyen bir sıkıntı bulunur; bunlar için depresyon ve öfke kontrolü sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Ergenin davranışı çoğu zaman söyleyemediği bir duygunun dilidir. Davranışı çevirmek, tepki vermeden önce anlamaya yardımcı olur:
Çeviriler olasılıklardır, kesin yorum değildir; her ergen ve her durum farklıdır. Aile içi gerginlik için aile içi çatışma sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Ergenlik döneminde duygusal ve ödül sistemleri hızlı çalışırken, planlama ve dürtü kontrolü hâlâ gelişmektedir. Bu benzetme, ergenin her zaman "bilerek" yapmadığını hatırlatır:
Görsel genel bir benzetmedir; bir ölçüm ya da bireysel bir değerlendirme değildir. Bu, davranışın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, ancak beklentilerin gerçekçi olmasına yardımcı olur.
Ebeveynler için zor olan, ne zaman sıkı durmak ne zaman esnemek gerektiğini bilmektir. Kuralları üç renge ayırmak, hem ergen hem ebeveyn için netlik sağlar:
Hangi kuralın hangi renkte olacağı her ailenin değerlerine göre değişir; seansta birlikte düşünürüz. Sınırlar için sınır koyma sayfamıza da bakabilirsiniz.
Davranış sorunlarıyla uğraşırken ebeveyn ile ergen arasındaki bağ kolayca zedelenir. Aşağıdaki dört ilke, konuşma kapısını açık tutmaya yardımcı olabilir:
Kartlar genel ilkelerdir; ailenize göre seansta uyarlanır. Ergenin ekran kullanımı ön plandaysa internet ve oyun bağımlılığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Süreç genellikle ebeveynle başlayan bir ön görüşmeyle ilerler; ardından ergenle bireysel görüşmeler ve ebeveynle ayrı görüşmeler dönüşümlü planlanır. Ergenle, davranışın ardındaki duyguları, öfke ve gerginlikle baş etmeyi ve kendini ifade etmeyi; ebeveynle ise iletişim, sınır koyma ve evde uygulanabilir stratejileri çalışırız. Okulla iletişim yalnızca ergenin ve ebeveynin bilgisi ve onayıyla gerçekleştirilir. Bu sayfada anlatılanlar kesin sonuç vaadi değildir; amaç, ergenin ve ailenin birbirini yeniden duyabildiği bir zemin kurmaktır.
Ergen kendine ya da bir başkasına zarar vermekten söz ediyor, kaçıyor ya da kaçmayı planlıyor veya güvenlik tehlikesi varsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acile gidin. Aile içinde şiddet ya da istismar şüphesi varsa Sosyal Destek Hattı ALO 183'e de başvurabilirsiniz. Davranışlar sürekli ve şiddetliyse çocuk ve ergen psikiyatri uzmanı değerlendirmesi önemlidir. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve ilaç değerlendirmesi psikiyatri uzmanına aittir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Düşünceleri, duyguları ve davranışları birlikte ele alan şu yöntemlerden yararlanıyoruz:
Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı fark edip daha sağlıklı tepkiler geliştirmek için.
Hizmeti incele →Yoğun duygular varken bile değerlerine uygun seçimler yapabilmek için.
Hizmeti incele →Öfke ve gerginliği fark edip hemen tepki vermeden durabilmeyi öğrenmek için.
Hizmeti incele →Ergenin kimlik, aidiyet ve özgüven konularını düzenli bir çerçevede incelemek için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı sizin için tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak ilk adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Bu sayfa yetişkinler için hazırlanmıştır.
Ergenin ve ailenin anlattıkları gizlilik çerçevesinde kalır. 18 yaşından küçük ergenlerle çalışırken ebeveyn ya da vasi onayı gerekir; gizliliğin sınırları (ergenin kendine ya da bir başkasına zarar riski dışında seans ayrıntılarının paylaşılmaması gibi) ilk görüşmede ergen ve ebeveynle birlikte netleştirilir. Verilerin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde, Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir psikolog olarak çalışıyorum. Ergeni etiketlemeden ve ebeveyni suçlamadan dinleyen bir Ankara Psikolog arıyorsanız yanınızdayım. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
Ergenlerde davranış sorunlarıyla sık birlikte ele alınan konular:
Kısa bir mesaj yeterli; ergenin ayrıntılarını ilk mesajda paylaşmanız gerekmez.
Ergenlerde davranış sorunlarının ne zaman destek gerektirdiğini, ebeveynin sürece nasıl katıldığını ve gizliliğin nasıl işlediğini yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.