Zor bir günün ardından mutfağa yöneldiğinizi, canınız sıkıldığında, yorgun ya da yalnız hissettiğinizde yemekle rahatladığınızı fark ediyor olabilirsiniz. Duygusal yeme çok yaygındır ve çoğu zaman bir zayıflık değil, duyguyu yatıştırma çabasıdır. Sorun, yemeğin tek baş etme yolu hâline gelmesidir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerle, duygularla daha çok yolla baş edebilmeniz için yanınızdayız.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Duygusal yeme, çoğu kişide stres, sıkıntı, yorgunluk ya da yalnızlık anlarında ortaya çıkan, otomatikleşmiş bir yatıştırma biçimidir. Önce yeme isteğinin hangi duygulardan beslendiğini fark etmeye, sonra bu duygulara yeme dışında da yanıt verebilmeniz için küçük, uygulanabilir beceriler geliştirmeye odaklanırız.
Duyguyu Adlandırmak
Yeme isteğinden hemen önce neyi hissettiğinizi fark etmeyi, kendi tempoda birlikte çalışırız.
Mola Alanı Yaratmak
Yeme isteği ile eylem arasına kısa bir duraklama koymanın ve bu aralıkta ne yapabileceğinizin yollarını denersiniz.
Kendinize Daha Nazik Olmak
Yemeğe dair suçluluğu ve sert iç sesi azaltıp, yerine anlayışlı bir bakış koymaya çalışırız.
Duygusal yeme; fiziksel açlıktan çok stres, sıkıntı, yalnızlık ya da yorgunluk gibi duyguları yatıştırmak için yemeğe yönelmektir. Resmî bir tanı değil, yaygın bir davranış örüntüsüdür. Bu sayfa tanı koymaz; kilo, ölçü ya da beslenme planı içermez.
Pek çok insan zaman zaman duygularıyla yemek arasında bağ kurar; kutlama yemekleri ya da bir tatlıyla rahatlamak bunun doğal örnekleridir. Duygusal yeme, yemeğin duygularla baş etmenin neredeyse tek yolu olduğunda sorun hâline gelir ve genellikle ardından suçluluk gelir. Bu davranış çoğunlukla ani ve otomatiktir; yani aç olmadan ve çoğu zaman düşünmeden başlar. Kontrol kaybı ve yoğun utanç belirginleştiğinde durum daha ciddi olabilir; bu konuda tıkınırcasına yeme sayfamıza bakabilirsiniz.
Yeme isteğinin altında çoğu zaman yeme dışında bir ihtiyaç yatar. Aşağıdaki menü, bunu eşleştiriyor:
Eşleştirmeler genel örneklerdir; sizin ihtiyacınız farklı olabilir ve her yeme bir duygusal ihtiyaçtan kaynaklanmaz.
Beden açlığı ve doygunluğu bir gösterge gibi bildirir. Duygusal yemede çoğu zaman bu göstergeyi fark etmeden yeriz. Aşağıdaki çizim, gösterge üzerindeki dört bölgeyi tanıtıyor:
Çizim genel bir çerçevedir; bu bölgeleri fark etmek bir hedef ya da kural değil, farkındalık egzersizidir.
Yeme dürtüsü genellikle yükselir, zirve yapar ve ardından kendiliğinden azalır. Dalgayı bilmek, ona hemen yanıt vermeden beklemeyi kolaylaştırabilir:
Çizim kavramsaldır; dalganın uzunluğu kişiye ve duruma göre değişir. Beklemek zorunlu değil, bir seçenektir.
Terapide yeme dışında kullanabileceğiniz küçük beceriler edinirsiniz. Her biri bir duyguya farklı bir kapı açar:
Bunlar örnektir; sizin için uygun olanları seansta birlikte deneyerek belirleriz.
Önce yeme isteklerinizin ne zaman ve hangi duygularla geldiğini birlikte gözlemleriz. Sonra duyguyu adlandırmayı, yeme isteği ile eylem arasına kısa bir duraklama koymayı ve duyguya yemek dışında yanıt vermeyi çalışırız. Yemekle ilgili suçluluk ve sert iç ses de ele alınır. Kilo ya da kalori hedefi koymaz, diyet ya da beslenme planı vermeyiz; bunlar hekim ve diyetisyenin alanıdır. Genel duygu yönetimi için duygu düzenleme sorunları sayfamıza da bakabilirsiniz. Kesin sonuç sözü verilemez; amaç, duygularla daha esnek baş edebilmenize eşlik etmektir.
Yeme sırasında kontrolü sık kaybediyor, yoğun suçluluk yaşıyor ya da bunu gizliyorsanız bu bir yeme bozukluğuna işaret edebilir; bir hekime ve uzmana başvurmanız önemlidir. Göğüs ağrısı, ciddi çarpıntı, nefes darlığı ya da kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa gecikmeden 112'yi arayın. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve ilaç değerlendirmesi hekim ve psikiyatri uzmanının işidir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Düşünceleri, duyguları ve davranışları birlikte ele alan şu yöntemlerden yararlanıyoruz:
Yeme isteğini tetikleyen düşünce ve davranış kalıplarını fark edip değiştirmek için.
Hizmeti incele →Zor duygular varken bile değerlerinize uygun seçimler yapabilmek için.
Hizmeti incele →Açlık, doygunluk ve duyguları yargılamadan fark etmeyi öğrenmek için.
Hizmeti incele →Duygularla baş etme biçiminizin kökenini düzenli bir çerçevede incelemek için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı size tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Yeme tutumunuzu gözden geçirmek isterseniz Yeme Tutumu Testi bir başlangıç olabilir, ancak tanı yerine geçmez.
Yemek ve duygularınıza dair anlattıklarınız gizlilik çerçevesinde kalır; paylaşmak istemediğiniz ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz. Seanslarda tartı, ölçü ya da ayrıntılı yeme kaydı istemeyiz. Seans içeriği, onayınız olmadan kimseyle paylaşılmaz. Verilerinizin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde, Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir psikolog olarak çalışıyorum. Yemeği yasaklayan değil, yemekle duygular arasındaki bağı anlamanıza eşlik eden bir Ankara Psikolog olarak, gerektiğinde hekime ya da diyetisyene yönlendirme yaparım. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
Duygusal yemeyle sık birlikte ele alınan konular:
Kısa bir mesaj yeterli; ilk adımı ayrıntıya girmeden atabilirsiniz.
Duygusal yemenin ne olduğunu, normal sınırlarını, tıkınırcasına yemeyle farkını ve terapide neleri çalıştığımızı yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.