Sadece biraz bakacakken saatlerin geçtiğini, işinizi, uykunuzu ya da yakınlarınızı ekranın arkasına ittiğinizi fark ediyor olabilirsiniz. İnternet ve oyun kullanımı her zaman sorun değildir; ancak kontrol zorlaştığında ve hayatın diğer alanları daraldığında destek almak yerindedir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerle, sizi yargılamadan, yetişkinler için kullanım düzeninizi anlamaya ve dengeyi yeniden kurmaya odaklanıyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
İnternet ve oyun kullanımında sorun çoğu zaman cihazın kendisi değil; kullanımın hangi ihtiyacı karşıladığı ve neyin yerini aldığıdır. Önce kullanım örüntünüzü ve tetikleyicileri tanımaya, ardından kontrolü geri alıp günlük hayatın diğer alanlarına yeniden yer açmaya odaklanırız.
Kullanım Düzenini Anlamak
Ekrana yönelmenin ne zaman ve hangi duygularla arttığını yargılamadan birlikte inceleriz.
Gerçekçi Bir Çerçeve Çizmek
Kullanımı tümden yasaklamadan, size uygun sınırları ve ekran dışı alternatifleri seans içinde birlikte deneriz.
Çevrimdışı Hayata Dönmek
Gerçek hayattaki ilişkilere, hobilere ve rutinlere yeniden yer açmanıza destek oluruz.
İnternet ve oyun bağımlılığı; çevrimiçi etkinliklere ayrılan zamanı ve isteği kontrol etmekte zorlanma, olumsuz sonuçlara rağmen sürdürme ve günlük hayatın diğer alanlarının geri plana düşmesiyle seyreden bir kullanım sorunudur. Bu sayfa tanı koymaz; belirli bir oyun ya da platform adı, süre ölçütü ve ilaç önerisi içermez, yetişkinlere yöneliktir.
Her yoğun internet ya da oyun kullanımı bağımlılık değildir; önemli olan, kullanımın ne kadar sürdüğünden çok yaşamınızı nasıl etkilediğidir. Kullanımı sınırlamak istediğiniz hâlde başaramıyor, uykunuz, işiniz, derslerinizin ya da ilişkileriniz aksıyorsa ve ekrandan uzak kaldığınızda huzursuzluk duyuyorsanız destek almayı düşünebilirsiniz. Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-11 sınıflamasında yalnızca oyun oynama bozukluğu ayrı bir tanım olarak yer alır; genel internet kullanımı için ortak bir tanı çerçevesi ise tartışmalıdır. Kullanım çoğu zaman yalnızlık, kaygı ya da depresyonla iç içe seyreder; bunlar için depresyon ve anksiyete sayfalarımıza da bakabilirsiniz.
Çevrimiçi ortamlar, dikkati ve ödül duygusunu sürekli canlı tutacak biçimde kurgulanmıştır. Bırakmanın zorlaşmasında çoğu zaman şu çekim kuvvetleri birlikte rol oynar:
Kartlar yaygın çekim kuvvetlerini genel olarak anlatır; kişiden kişiye farklı bir bileşim görülür.
Sorun çoğunlukla ekranın kendisinden çok, diğer alanları ne kadar daralttığıyla ilgilidir. Aşağıdaki iki çubuk, günün farklı alanlara paylaşımının nasıl değişebileceğini gösterir:
Oranlar yalnızca görsel bir örnektir; bir süre ya da ölçüt anlamına gelmez, kullanımınızı değerlendirme aracı değildir.
Ekrana uzanma isteği geldiğinde otomatik tepkiye geçmeden araya küçük bir mola koymak, alışkanlığı değiştirmenin en pratik yollarından biridir:
Bu hamleler genel bir çerçevedir; seansta kendi tetikleyicilerinize göre kişiselleştirilir ve tek başına yeterli olmayabilir.
Amaç çoğu zaman teknolojiyi tümden bırakmak değil, kullanımı yeniden size hizmet eden bir yere oturtmaktır. Süreç kabaca şu noktalardan geçer:
Sıra ve süre kişiden kişiye değişir. Son nokta kesikli çizilmiştir; çünkü bağlantılar süreç bittikten sonra da gelişmeye devam eder. Yalnızlık hissi ön plandaysa yalnızlık ve utangaçlık sayfalarımıza da bakabilirsiniz.
Önce kullanım düzeninizi, bunun hayatınızdaki yerini ve değişime dair duygularınızı yargılamadan netleştiririz. Ardından tetikleyicileri, ekranın hangi ihtiyacı karşıladığını ve yerine konabilecek alternatifleri birlikte çalışır, gerçekçi bir çerçeve ve nüksü önleme planı oluştururuz. Uyku düzeni bozulduysa uyku sorunları, bahis ya da şans oyunları söz konusuysa kumar bağımlılığı sayfamıza bakabilirsiniz. Kesin sonuç sözü verilemez; amaç, kullanımınızla ilişkinizi değiştirmenize eşlik etmektir.
Umutsuzluk hissediyor, kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz oluyorsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acile gidin. Yoğun depresif ya da kaygı belirtileri eşlik ediyorsa psikiyatri uzmanı değerlendirmesi de önemlidir. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve ilaç değerlendirmesi psikiyatri uzmanına aittir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Düşünceleri, duyguları ve davranışları birlikte ele alan şu yöntemlerden yararlanıyoruz:
Kullanımı tetikleyen düşünceleri ve alışkanlık döngüsünü ele almak için.
Hizmeti incele →Can sıkıntısı ve dürtü varken bile değerlerinize uygun adımlar atabilmek için.
Hizmeti incele →Ekrana uzanma anını fark edip otomatik tepki vermeden gözlemleyebilmek için.
Hizmeti incele →Ekrana yönelmenin altındaki yalnızlık, kaygı ya da yorgunluğu düzenli bir çerçevede incelemek için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı sizin için tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak ilk adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Bu sayfa yetişkinler için hazırlanmıştır.
İnternet ve oyun kullanımınıza dair anlattıklarınız gizlilik çerçevesinde kalır; ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz. Seanslarda belirli bir oyun, site ya da hesap bilgisi istemeyiz. Seans içeriği, onayınız olmadan kimseyle paylaşılmaz. Verilerinizin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde, Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir psikolog olarak çalışıyorum. Ekran kullanımını suçlamadan, ardındaki ihtiyaca bakan bir Ankara Psikolog ile çalışmak istiyorsanız sizi yargılamadan dinlerim. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
Ekran kullanımıyla sık birlikte ele alınan konular:
Kısa bir mesaj yeterli; kullandığınız oyun ya da platform adını paylaşmanız gerekmez.
İnternet ve oyun kullanımının ne zaman sorun hâline geldiğini, kontrolün nasıl geri kazanılabileceğini ve terapinin nasıl işlediğini yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.