Yemeye başladığınızda durmakta zorlandığınızı, ardından bedeninizle ve kendinizle ilgili ağır bir suçluluk duyduğunuzu fark ediyor olabilirsiniz. Üstelik bu çoğu zaman yalnız ve gizli yaşanır. Tıkınırcasına yeme bir irade ya da karakter sorunu değil; duygularla baş etme çabasıyla yakından ilişkili, anlaşılabilir ve destek alınabilir bir yeme sorunudur. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerle, yargılamadan eşlik ediyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Tıkınırcasına yemede yemek çoğu zaman tek başa çıkma yolu hâline gelir: yorgunluk, yalnızlık, öfke ya da kaygı yemekle yatıştırılmaya çalışılır. Önce bu yükü hafifletmeye, ardından yemeğin hangi duygulara yanıt verdiğini fark etmeye ve zor duygular için başka destekler geliştirmeye birlikte odaklanırız. Fiziksel sağlığınız için hekim kontrolünü de önemseriz.
Yemenin Ardındaki Duyguyu Fark Etmek
Hangi duygu, durum ve zamanların yeme isteğini artırdığını kendi hızınızda birlikte görürüz.
Başka Baş Etme Araçları Bulmak
Zor anlarda yemeğin yerine kullanabileceğiniz küçük, uygulanabilir destekleri seans içinde denersiniz.
Bedene Daha Nazik Bakmak
Beden ve kilo konusundaki sert iç sesi birlikte yumuşatmaya çalışırız; ölçü ve tartı konuşmanın merkezinde değildir.
Tıkınırcasına yeme bozukluğu; kontrol kaybı hissedilen, tekrarlayan yeme anlarının ardından yoğun suçluluk ve utancın yaşandığı, ancak bulimiadaki gibi düzenli telafi davranışlarının bulunmadığı bir yeme bozukluğudur. Bu sayfa tanı koymaz; sayı ya da beslenme planı içermez. Fiziksel durumun hekim tarafından izlenmesi önemlidir.
Bu sorunda kişi, yemeye başladığında durmakta ya da ne kadar yediğini kontrol etmekte zorlanır ve sonrasında kendini yoğun biçimde suçlar. Yeme çoğu zaman açlıktan değil, yatıştırılması gereken bir duygudan doğar: yalnızlık, yorgunluk, kaygı ya da öfke. Utanç ise kişiyi daha da yalnızlaştırır; bu da döngüyü besler. Kilo ile ilgili damgalama ve katı diyet baskıları durumu kolaylaştırmak yerine zorlaştırabilir. Daha geniş çerçeve için yeme bozukluğu sayfamıza bakabilirsiniz.
Duygusal yeme, tıkınırcasına yeme ve bulimia birbirine benzer görünse de farklıdır. Aşağıdaki tablo, genel farkları gösteriyor:
Tablo genelleyicidir ve tanı koymaz. Bir kişinin hangi başlığa uyduğunu yalnızca klinik değerlendirme belirler; telafi çabalarının ayrıntısı için bulimia sayfamıza bakabilirsiniz.
Yeme isteği geldiğinde kısa bir ara verip kendinize bir soru sormak, otomatik tepkiyle aranıza küçük bir boşluk koyar. Bu soru yeme isteğini yasaklamak için değil, onu anlamak içindir:
Akış basitleştirilmiştir. İki tür açlık iç içe de olabilir; amaç kendinizi sorgulamak değil, durup fark etmektir.
Terapide sıkça kullanılan çalışmalardan biri, yeme isteğinin öncesindeki duyguyu ve alternatif bir yolu not almaktır. Aşağıdaki örnekler kurgusaldır:
Günlükte kilo, ölçü ya da yeme miktarı tutulmaz; odak duygu ve seçeneklerdir.
Suçluluk yeme sonrasında en ağır duygudur. Terapide kendimize yönelik sert sesin yerine daha anlayışlı bir ses koymayı çalışırız. Aşağıda böyle bir mektuptan kısa bir örnek var:
Örnek metin kurgusaldır; sizinki kendi sözcüklerinizle yazılır.
Önce güvenli ve yargısız bir ortam kurarız. Ardından yeme isteğini artıran duygu, düşünce ve durumları fark eder, zor anlarda yemek dışında kullanabileceğiniz başa çıkma yollarını birlikte deneriz. Beden ve kilo hakkındaki sert iç sesi de ele alırız. Kilo ya da kalori hedefi koymaz, diyet ya da beslenme planı vermeyiz; bunlar hekim ve diyetisyenin alanıdır. Suçluluk yükü için suçluluk ve utanç sayfamıza da bakabilirsiniz. Kesin sonuç sözü verilemez; amaç, yemekle ve bedenle daha esnek ve şefkatli bir ilişki kurmanıza eşlik etmektir.
Göğüs ağrısı, ciddi çarpıntı, nefes darlığı, bayılma ya da kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acile gidin. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve tedavi kararı hekim ve psikiyatri uzmanına aittir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Düşünceleri, duyguları ve davranışları birlikte ele alan şu yöntemlerden yararlanıyoruz:
Yeme, beden ve kilo hakkındaki sert düşünceleri ve yeme davranışının kalıbını ele almak için.
Hizmeti incele →Suçluluk ve utanç varken bile değerlerinize uygun seçimler yapabilmek için.
Hizmeti incele →Açlık, doygunluk ve duyguları yargılamadan fark etmeyi öğrenmek için.
Hizmeti incele →Duygularla baş etme biçiminizin kökenini düzenli bir çerçevede incelemek için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı size tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak ilk adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Yeme tutumunuzu gözden geçirmek isterseniz Yeme Tutumu Testi bir başlangıç olabilir, ancak tanı yerine geçmez.
Yeme davranışınız ve bedeninizle ilgili anlattıklarınız gizlilik çerçevesinde kalır; utandığınız ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz. Seanslarda tartı, ölçü ya da ayrıntılı yeme kaydı istemeyiz. Seans içeriği, onayınız olmadan kimseyle paylaşılmaz. Verilerinizin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde, Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir psikolog olarak çalışıyorum. Yeme sorunlarını kilo ve irade üzerinden değil, duygular üzerinden ele alan bir Ankara Psikolog arıyorsanız doğru yerdesiniz; fiziksel durum için gerektiğinde hekime ya da diyetisyene yönlendirme yaparım. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
Tıkınırcasına yemeyle sık birlikte ele alınan konular:
Kısa bir mesaj yeterli; ayrıntıya girmeden başlayabilirsiniz.
Tıkınırcasına yemenin ne olduğunu, bulimia ve duygusal yemeyle farkını ve terapide neleri çalıştığımızı yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.