Sürekli eleştirilmek, küçümsenmek, "abartıyorsun" denilerek kendi algınızdan şüphe ettirilmek ya da sevdiklerinizden uzaklaştırılmak iz bırakır; üstelik ortada gösterecek bir yara olmaz. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerde, yaşadıklarınızı adlandırmanıza ve kendi sesinize yeniden güvenmenize eşlik ediyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Duygusal istismarın en zor yanı, kişinin kendi hissine ve belleğine güvenini aşındırmasıdır. Çalışma, yaşadıklarınızı adlandırmakla başlar; ardından özdeğer, sınırlar ve ilişkilerdeki güven yeniden inşa edilir.
Adlandırma ve Doğrulama
Yaşadığınızın gerçek olduğunu, tepkilerinizin anlaşılır olduğunu birlikte netleştirerek başlıyoruz.
Gizli ve Esnek Görüşme
Çıkmak için evden uzaklaşmanın zor olduğu dönemlerde, görüşmeleri güvenli bir ortamdan çevrim içi sürdürebilirsiniz.
Hızı Siz Belirlersiniz
Hiçbir şeyi kanıtlamanız gerekmez; neyi, ne kadar paylaşacağınıza siz karar verirsiniz.
Duygusal istismar; bir kişinin diğerini küçümseme, aşağılama, kontrol etme, yalıtma, suçlama ya da gerçeklik algısını sarsma yoluyla tekrar eden biçimde incitmesidir. Fiziksel bir iz bırakmasa da özdeğer, güven ve ruh sağlığı üzerinde ciddi etkileri olabilir. Tek bir kavga bunun kanıtı değildir; kalıp hâline gelen, süreğen davranışlardan söz ediyoruz.
Bir ilişkide sürekli "yetersiz", "fazla hassas" ya da "hatalı" olduğunuzu düşünmeye başladıysanız, kendi algınızdan şüphe ediyorsanız ve her konuşmadan önce sözlerinizi tartıyorsanız, sorun sizde olmayabilir. Duygusal istismar çoğu zaman yavaş ve sinsi ilerler; dışarıdan bakan kişi bile fark etmeyebilir. İçinde olan kişi ise bunu tanımlamakta zorlanır. Yaşadığınızı adlandırabilmek, toparlanmanın ilk adımıdır.
İstismar çoğu zaman bir günde ortaya çıkmaz; kademeli ilerler. Aşağıdaki dört evre, sık görülen bir seyri sadeleştirerek gösteriyor. Her ilişki farklıdır:
Başlangıçta aşırı ilgi ve övgü görülebilir; bu, bağın hızla derinleşmesini sağlar.
Şakayla karışık iğneler, "sadece fikrimi söyledim" cümleleri; sınırlar hafif hafif aşılır.
Kimlerle görüşeceğiniz, ne giyeceğiniz, paranın kullanımı gibi alanlara müdahale başlar.
Kendi algınıza güveniniz azalır; "belki gerçekten sorun bende" düşüncesi yerleşir.
Birçok ilişkide aşağılama tek seferlik değildir; gerilim, patlama ve yatışma birbirini izler. Bu döngü kişiyi hem korkutur hem de umutlandırdığı için ilişkiden ayrılmayı zorlaştırabilir:
Duygusal istismar yalnızca romantik ilişkilerle sınırlı değildir. Üç farklı bağlamda ortak olan, güç farkı ve kontroldür:
Kıskançlık adı altında izleme, arkadaşlardan uzaklaştırma, "sensiz yapamam" baskısı ve sürekli suçlanma.
Kıyaslanma, değersizleştirme, duygusal şantaj ve yetişkinlikte bile sürüp giden onay arayışı.
Aşağılama, görmezden gelme, görev ve övgünün kasıtlı esirgenmesi; sürekli kendinden şüphe etme.
Duygusal istismar dört alanda kendini gösterebilir. Bu liste yalnızca fikir vermek içindir; bir ilişkiye etiket koymak ya da kişiye tanı vermek amacı taşımaz:
Her ilişkide tartışma olur; belirleyici olan kalıptır. Aşağıdaki karşılaştırma fark etmenize yardımcı olabilir. İlişkideki genel sorunlar için ilişki sorunları sayfamıza da göz atabilirsiniz:
Toparlanma çoğu zaman küçük adımlarla ilerler. Aşağıdaki, kurgusal ve genel bir örnektir; sayılar adımın zorluk düzeyini 0-100 arasında gösterir ve her kişi için sıra farklı olabilir:
Yaşadığını kendine adlandırmak: "bu bana iyi gelmiyor"
Olanları güvendiğin bir kişiye anlatmak
Yaşananları tarih ve olayla not etmek
Küçük bir sınırı yüksek sesle söylemek
Destek ağını yeniden canlandırmak
Uzun vadeli kararlar için net adım atmak
Güvenliğiniz her zaman önce gelir; ayrılık, taşınma ya da yüzleşme gibi kararlar acele edilmeden, risk değerlendirmesiyle birlikte ele alınır.
Terapiyle birlikte kullanabileceğiniz basit alışkanlıklar, kendi algınıza yeniden dayanmanıza yardımcı olur. Bunlar genel örneklerdir:
Yaşananları tarih ve kısa notla yaz; kendi algına tutunmak için somut bir dayanak olur.
İlişkinin dışından, yargılamayacağını bildiğin bir kişiyle paylaşmak yalnızlığı azaltır.
"Bu şekilde konuşulmasını istemiyorum" gibi kısa ve sakin bir cümleyi önceden hazırla.
Uyku, öğün ve nefes düzeni, stres altında kararlarını netleştirmene yardım eder.
Teknikler genel çerçevedir; seansta kişiye uyarlanır.
Duygusal istismar yaşayan kişiler çoğu zaman benzer iç sesleri taşır. Seanslarda duyduğumuz bazı cümleler ve başka bir bakış açısı:
Fiziksel şiddet tehdidi, yaralanma ya da yakın tehlike varsa gecikmeden 112'yi arayın. Şiddet ve istismar konusunda destek için ALO 183 Sosyal Destek Hattı da kullanılabilir. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa en yakın acil servise başvurun. Hukuki süreçler için bir avukata danışmanız gerekir; bir psikolog olarak ilaç önermem, ilaç kararı yalnızca psikiyatri uzmanına aittir.
Çalışma; güvenlik, yaşananı adlandırma, düşünce kalıplarını düzenleme ve değerlere bağlanma üzerine kuruludur. Tabloyu netleştirmek isterseniz psikolojik değerlendirme da yapılabilir. İstismar içeren ilişkilerde çift terapisi genellikle uygun bir başlangıç olmaz; önce bireysel çalışma önerilir:
Kendine yönelik acımasız iç sesi, suçluluk ve değersizlik düşüncelerini sınamak ve daha dengeli bir bakış kurmak için.
Hizmeti incele →Değerlerinize yeniden bağlanmak ve yaşadığınız acı duygularla mücadele etmeden ilerlemek için.
Hizmeti incele →Güvenli bir alanda kendi hikâyenizi anlatmanızı, özdeğerinizi ve sınırlarınızı güçlendirmenizi sağlar.
Hizmeti incele →Evden çıkmanın ya da görüşmeyi dışarıda yapmanın zor olduğu dönemlerde seansı ekrandan sürdürmenizi sağlar.
Hizmeti incele →Aşağıdaki durumlardan birkaçı sizi tarif ediyorsa, yaşadıklarınızı bir uzmanla konuşmak yük hafifletebilir:
Görüşmeler yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Geçmişe uzanan izler varsa çocukluk çağı travmaları, özgüven kaybı öne çıkıyorsa özgüven sayfasına da bakabilirsiniz.
Anlattıklarınız, yalnızca gizlilik çerçevesinde ve sizin bilginiz dahilinde ele alınır; kimseyle paylaşılmaz. Tehlike altındaysanız ya da yasal bir süreç gerektiğinde nelerin paylaşılabileceğini ilk görüşmede açıkça konuşuruz. Ayrıntılar için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Yaşadıklarınızı anlatmak güven gerektirir; bu yüzden deneyimli bir Ankara Psikolog ile çalışmak önemlidir. Psikoloji lisansımı Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde, klinik psikoloji yüksek lisansımı İstanbul Kent Üniversitesi'nde tamamladım ve 9 yıldır yetişkinlerle klinik çalışma yürütüyorum. Kliniğimiz, Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı bir Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi olarak Çankaya'da hizmet veriyor. Evden bağlanmak daha güvenli geliyorsa online seansları da kullanabilirsiniz.
Duygusal istismarın izleri çoğu zaman ilişki, özgüven ve ruh hâli alanlarında birlikte görülür:
Yaşadıklarınızı kısaca yazın; size uygun bir görüşme zamanını birlikte planlayalım.
Duygusal istismar ve terapi süreciyle ilgili yaygın soruları yanıtladık. Eklemek istediğiniz bir şey olursa WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.