Bazen kendinizi bedeninizden uzaktan izliyor, çevrenizi bir cam arkasından görüyor ya da bir bölümünü hiç hatırlamadığınız anlar yaşıyor olabilirsiniz. Bu deneyimler korkutucu olsa da zihnin zor bir yükle başa çıkmak için başvurduğu bir koruma biçimi olabilir. Ankara'da yüz yüze ve online görüşmelerde, önce güvenlik ve istikrar üzerinde, sizin hızınızda çalışıyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Dissosiyasyon çoğu zaman zihnin kendini korumasıdır. Bu yüzden ilk adımda güvenliği, topraklanmayı ve istikrarı güçlendirir; ağır anıların üzerine ancak hazır olduğunuzda, kendi hızınızda gideriz.
Kopukluğu Anlayan Bakış
Kendinizi ya da çevrenizi gerçek dışı hissetmeniz "delirmek" anlamına gelmez; bunu birlikte anlarız.
Topraklanma Becerileri
Kopma anlarında şimdiye dönmenizi sağlayacak basit ve kişiye uygun araçlar geliştiririz.
Aşamalı ve Kararlı Süreç
Travmatik içeriğe hazır olmadan girilmez; aşamaları birlikte belirler, gerektiğinde ara veririz.
Dissosiyasyon; kişinin kendi düşünce, duygu, beden, anı ya da çevresiyle olağan bağının geçici olarak kopması durumudur. Gündelik düzeyde herkeste görülebilir; yoğun ve sık yaşandığında dissosiyatif bozukluklardan söz edilebilir. Tanı yalnızca kapsamlı bir klinik değerlendirmeyle konur; bu sayfa tanı koymaz.
Dissosiyasyon, zihnin yoğun stres ya da travma karşısında başvurduğu bir "devre kesici" gibi düşünülebilir: acı veren deneyimden uzaklaşmak için bağ geçici olarak gevşer. Başlangıçta koruyucu olan bu mekanizma, otomatikleşip günlük yaşama taşındığında kişiyi korkutabilir ve yaşamını zorlaştırabilir. Kendini gerçek dışı hissetmek, zaman kaybı yaşamak ya da duygularını hissedememek bunun yaygın biçimleridir.
Dissosiyasyon bir spektrum olarak düşünülür. Aşağıdaki dört düzey, sıradan deneyimden uzman değerlendirmesi gerektiren duruma doğru bir sisin kalınlaşmasını gösteriyor:
Düzeyler fikir vermek içindir; bir ölçüm ya da tanı değildir.
Kopukluk iki yönden yaşanabilir. Aşağıdaki iki çizim kurgusal ve sadeleştirilmiştir:
Dissosiyasyonun en belirgin izlerinden biri, günün akışında eksik kalan kareler gibi görünen boşluklardır. Aşağıdaki şerit bunu sadeleştirerek gösteriyor; liste yalnızca fikir vermek içindir ve tanı için kullanılamaz:
Kopma çoğu zaman bir anda değil, kademeli olarak yaşanır. Üç ışık, bir anın hangi hâlde olduğunu ve ne yardımcı olabileceğini gösteriyor:
Dissosiyasyon çoğu zaman ağır stres ve travmayla ilişkili olduğundan, terapide acele edilmez. İlk önce güvenlik, topraklanma ve gündelik düzen güçlendirilir; kopma anlarını tanımayı ve şimdiye dönmeyi öğrenirsiniz. Travmatik içeriğe ancak hazır olunduğunda, dozlanmış ve kontrollü biçimde girilir. Travma geçmişi varsa travma sonrası stres bozukluğu ve çocukluk çağı travmaları sayfalarımıza da bakabilirsiniz. Karmaşık tablolar uzun süreli ve gerektiğinde psikiyatri ile koordineli çalışma gerektirir.
Dissosiyasyonla çalışma genellikle üç evrede ilerler. Her evre bir öncekinin üzerine kurulur:
Her kişinin hızı farklıdır. Çoğu kişi uzun süre ilk evrede kalabilir; bu bir geri kalma değil, sağlam bir temelin işaretidir.
Kopma hissettiğinizde duyularınızı kullanarak şimdiye dönmenin basit bir yolu geri sayımdır. Duyularla birer birer ilerlenir:
Alıştırma genel bir örnektir; seansta kişiye uygun topraklanma becerileriyle birlikte geliştirilir. Rahatsız hissettirirse bırakabilirsiniz.
Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşüncesi, ses duyma ya da gerçek dışı inançlar, uzun süren bilinç ya da zaman kaybı, tehlikeli bir durumda olma hâlinde gecikmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin. Bu sayfa tanı koymaz; tanı ve ilaç değerlendirmesi psikiyatri uzmanının işidir, bir psikolog olarak ilaç önermem.
Çalışma; güvenliği öncelikleyen, aşamalı ve kişiye göre uyarlanan bir çerçevede yürür:
Kopukluğun koruyucu işlevini ve ilişkilerdeki yansımalarını yavaş ve derinlikli biçimde anlamak için.
Hizmeti incele →Erken dönem yaşantılardan kalan kalıpları fark edip güvenli bir çerçevede dönüştürmek için.
Hizmeti incele →Hızı sizin belirlediğiniz, güvenliği öncelikleyen düzenli bire bir çerçeve sunar.
Hizmeti incele →Tabloyu netleştirmek ve gerekiyorsa psikiyatrik değerlendirmeye yönlendirmeyi planlamak için.
Hizmeti incele →Aşağıdakilerden birkaçı size ya da yakınınıza tanıdık geliyorsa, bir uzmanla konuşmak ilk adım olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır. Panik benzeri yoğun bedensel belirtiler eşlik ediyorsa panik atak, uzun süren çökkünlük varsa depresyon sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Kopukluk deneyimlerine ve geçmiş yaşantılara dair anlattıklarınız gizlilik çerçevesinde kalır; ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz. Seans içeriği onayınız olmadan kimseyle paylaşılmaz. Verilerinizin işlenmesi için KVKK Aydınlatma Metni sayfasına bakabilirsiniz.
Kopukluk yaşayan biri için güven ve öngörülebilirlik en önemli zemindir; bu yüzden seansları sakin, net ve hızınıza göre yürütüyorum. Çankaya'daki Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimimde; Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji lisanslı, İstanbul Kent Üniversitesi klinik psikoloji yüksek lisanslı ve 9 yıllık deneyimli bir Ankara Psikolog olarak, gerektiğinde psikiyatri uzmanıyla koordineli çalışmayı da önemsiyorum. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılır.
Dissosiyasyonla sık birlikte düşünülen konular:
Kısa bir mesaj yeterli; ayrıntı anlatmak zorunda değilsiniz.
Dissosiyasyonun ne olduğunu, tanı sürecini ve terapinin nasıl ilerlediğini yanıtladık. Başka bir sorunuz için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.