Her sonbaharda enerjiniz düşüyor, kışın uykunuz ve iştahınız değişiyor, bahar gelince de kendinizi toparlıyorsanız bu döngüyü birlikte inceleyebiliriz. Ankara'da yüz yüze ya da online seanslarla mevsim değişimine bağlı ruh hali düşüşünü anlamayı ve kışa hazırlıklı girmeyi hedefliyoruz.
Umut Kılıç
Uzman Klinik Psikolog
Mevsimsel örüntü, takvim gibi öngörülebilir olduğu için önceden hazırlık yapma şansı verir. Seanslarda belirtileri erken yakalamayı, kış aylarında düşünce ve davranış kalıplarını gözden geçirmeyi ve günlük rutininizi ışıkla uyumlu hâle getirmeyi çalışıyoruz.
Döngüyü Öngörebilen Çalışma
Önceki kış dönemlerinizi birlikte gözden geçirip sizin için zorlayıcı olan ayları ve işaretleri belirliyoruz.
Kış Aylarında da Erişilebilir
Havaların soğuk ve karanlık olduğu günlerde evden çıkmak zorlaşabilir; bu yüzden online seans seçeneği de sunuyoruz.
Mevsime Göre Esnek Plan
Zorlandığınız aylarda seans sıklığı ve odağı, rahat ettiğiniz aylarda ise bakım planı birlikte ayarlanır.
Mevsimsel depresyon (mevsimsel örüntülü depresif bozukluk), depresif belirtilerin yıllar boyunca genellikle aynı mevsimde, çoğunlukla sonbahar ve kışta başlayıp ilkbahar ve yazda hafiflediği bir depresyon biçimidir. Tanısı bir ruh sağlığı uzmanı tarafından konur.
Kış aylarında hafif bir yavaşlama pek çok kişi için olağandır. Mevsimsel depresyonda ise bu yavaşlama belirgin bir sıkıntıya dönüşür; kişi her sonbaharda benzer bir çöküş yaşar, kışı ağır geçirir ve bahar gelince toparlanır. Bu örüntü yıllarca tekrarlandığında hem kişi hem çevresi için "kış böyle zaten" diye normalleşebilir. Oysa döngünün öngörülebilir olması, önceden hazırlık yapma konusunda önemli bir avantaj verir.
Aşağıdaki şema, bir yıl boyunca gün ışığı süresi ile mevsimsel depresyonda ruh halinin nasıl bir paralellik gösterebildiğini sadeleştirerek gösteriyor. Gerçek seyir kişiden kişiye değişir:
Belirtiler, klasik depresyondan kısmen farklı bir desen gösterebilir; ağırlıklı olarak uyku ve iştahta artış öne çıkar. Aşağıda sık gördüğümüz örnekler yer alıyor; bu liste tanı koymak için kullanılamaz:
Kış aylarında canlılığın düşmesi çok yaygındır ve her zaman bir bozukluk anlamına gelmez. Aradaki farkı anlamaya yardımcı olacak bir karşılaştırma:
Mevsimsel depresyon öngörülebildiği için terapi, yılın aylarına göre planlanabilir. Aşağıdaki takvim örnek bir plandır; sizin için geçmiş yıllarınıza göre kişiselleştirilir:
Önceki yılların notlarını gözden geçirin, rutininizi ve seans planınızı yapın.
İlk belirtiler (uyku artışı, isteksizlik) çoğunlukla bu aylarda başlar; bakım planı devreye girer.
En zorlu dönemdir; seans sıklığı ve destek ağı birlikte güçlendirilir.
Enerjiniz dönerken kazanımlar gelecek yıl için kayda geçirilir.
Terapide, seanslara ek olarak günlük hayata yerleştirebileceğiniz küçük bir bakım planı oluştururuz. Bunlar genel örneklerdir:
Uyanınca perdeyi açmak, kısa bir sabah yürüyüşü ya da pencere kenarında çalışmak ışıkla ilişkiyi güçlendirebilir.
Kısa ama düzenli hareket, isteksizlik döngüsünü kırmaya yardımcı olur; hedef küçük tutulur.
Zor aylar için önceden belirlenmiş görüşmeler, geri çekilmeye karşı bir güvence işlevi görür.
Aşırı uykuya kayma eğilimini sınırlamak için sabit yatış ve kalkış saati önemlidir.
Öneriler genel çerçevedir; sağlık durumunuza göre uyarlanır ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.
Işık tedavisi cihazı kullanmak ya da ilaç tedavisi gündeme gelirse bu kararlar psikiyatri ya da ilgili hekim tarafından verilir; bir psikolog olarak bu konuda öneride bulunmam, gerekirse sizi yönlendiririm. Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceniz varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Terapi planı, mevsimin ilerleyişine göre odağını değiştirir. Başlangıçta tabloyu netleştirmek isterseniz psikolojik değerlendirme ile başlayabilirsiniz:
Mevsime bağlı olumsuz düşünceleri ve davranış kalıplarını gözden geçirmek, davranış aktivasyonu uygulamak için.
Hizmeti incele →Çökkün ruh halinin düşünce zincirine dönüşmesini fark etmeye ve kış aylarında nüksü önlemeye destek olur.
Hizmeti incele →Kayıplar ve hayat geçişleri gibi mevsimle iç içe geçmiş kişisel başlıkları ele almak için.
Hizmeti incele →Havanın soğuk ve karanlık olduğu günlerde evden çıkmak güçleşirse seansı ekrandan sürdürmenizi sağlar.
Hizmeti incele →Aşağıdaki durumlardan birkaçı sizin için her yıl tekrar ediyorsa, mevsimi beklemeden destek almak faydalı olabilir:
Seanslar yaklaşık 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftalık planlanır; zorlandığınız aylarda sıklık artırılabilir. Daha yoğun bir çöküş yaşıyorsanız depresyon, uyku düzeninizin bozulduğunu düşünüyorsanız uyku sorunları sayfalarına da bakabilirsiniz.
Mevsim, ruh hali ve özel yaşamınıza ilişkin paylaştıklarınız gizli tutulur; seans dışına çıkmaz ve yasal zorunluluklar dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Verilerin korunması hakkında ayrıntılı bilgiye KVKK Aydınlatma Metni sayfasından ulaşabilirsiniz.
Ankara'nın uzun ve sert geçen kışlarında ruh halinizi desteklemek için doğru bir Ankara Psikolog ile çalışmak, yılın en zor aylarını daha hazırlıklı geçirmenizi sağlayabilir. Psikoloji lisansımı Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde, klinik psikoloji yüksek lisansımı İstanbul Kent Üniversitesi'nde tamamladım; 9 yıllık klinik deneyimimde depresif belirtilerle başvuran yetişkinlerle çalıştım. Kliniğimiz, Sağlık Bakanlığı onaylı ve ruhsatlı bir Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi olarak Çankaya'da hizmet veriyor. Soğuk günlerde evden çıkmak zor olduğunda online seans da yapabiliyoruz.
Mevsimsel düşüşün yanında uyku, stres ve kaygı da gündeminizdeyse şu sayfalar da işinize yarayabilir:
Belirtilerinizin hangi aylarda başladığını yazın, size uygun bir hazırlık planını birlikte çıkaralım.
Kış aylarına girmeden önce en çok merak edilenleri kısaca yanıtladık. Başka sorularınız için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı? WhatsApp üzerinden bize ulaşın, elimizden geldiğince hızlı yanıt verelim.